Mlody Ksiegowy
Edukadr szkolenia

Co warto wiedzieć o urlopach.

Zagadnienie urlopu udzielanego pracownikowi, wbrew pozorom, jest sporym problemem zarówno dla właścicieli firm jak i kadrowych. Niby wszystko jest oczywiste i klarowne, jednak „młody księgowy” na wstępie swojej pracy potrzebuje paru informacji o udzielaniu i wymiarze urlopów. Należy pamiętać, że prawo do urlopu wypoczynkowego jest jednym z podstawowych praw pracownika-przysługuje mu w określonej długości, pracownik nie może się go zrzec, a w trakcie trwania urlopu zachowane jest prawo do wynagrodzenia.

Wymiar urlopu wypoczynkowego.

Długość urlopu wypoczynkowego pracownika zależy od stażu jego pracy, bez względu na przerwy w zatrudnieniu. Wymiar urlopu wynosi zatem 20 dni, jeśli staż pracy wynosi 10 lat lub 26 dni urlopu jeśli staż pracy pracownika jest dłuższy niż 10 lat. Aby ustalić wymiar urlopu, należy zliczyć wszystkie okresy zatrudnienia pracownika, nie tylko u aktualnego pracodawcy.

Inaczej wygląda procedura udzielania urlopu osobom, które po raz pierwszy zostają zatrudnione i nie mają żadnych wcześniejszych okresów zatrudnienia. Tacy pracownicy nabywają prawo do urlopu już po pierwszym przepracowanym miesiącu, w wysokości 1/12 z 20 dni, a 1 stycznia kolejnego roku pracownik taki ma prawo do kolejnego urlopu w pełnym przysługującym mu wymiarze.

Kolejną rzeczą na która należy zwrócić uwagę, to wymiar urlopu pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy. Urlop w takim przypadku ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, a niepełny dzień urlopu, zaokrągla się do pełnego dnia.

Do określenia wymiaru urlopu, wlicza się nie tylko staż pracy u poprzednich pracodawców ale również okresy nauki. I tak:

  • Za ukończenie szkoły zasadniczej, zawodowej-nie więcej niż 3 lata.
  • Za ukończenie średniej szkoły zawodowej-nie więcej niż 5 lat.
  • Za ukończenie średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych szkół zawodowych-nie więcej niż 5 lat.
  • Za ukończenie średniej szkoły ogólnokształcącej-4 lata.
  • Za ukończenie szkoły policealnej-6 lat.
  • Za ukończenie szkoły wyższej-8 lat.

Przykład.

Pani Joanna po ukończeniu studiów wyższych zatrudniła się w firmie X w czerwcu 2009r. Do końca roku za każdy przepracowany miesiąc uzyskiwała 1/12 urlopu z 20 dni. 1 stycznia 2010 roku miała już prawo do 20 dni urlopu, a 1 stycznia 2011 uzyskała prawo do 26 dni urlopu, gdyż 2 lata pracy+8 lat dzięki ukończonym studiom, dały podstawy do udzielenia urlopu w pełnym wymiarze.

Tryb udzielania urlopu.

Pracownik ma prawo do wykorzystania urlopu w wymiarze jaki mu przysługuje, w roku kalendarzowym, w jakim ma do niego prawo. Jeśli z różnym przyczyn wymiar urlopu nie zostanie wykorzystany, pracownik może go wykorzystać do końca marca roku następnego, a jeśli i tak się nie stanie, pracodawca ma obowiązek wypłacic pracownikowi ekwiwalent za niewykorzystany urlop.

Pracodawca powinien ustalić plan urlopowy (chyba, że funkcjonują związki zawodowe w danym przedsiębiorstwie, które tym się zajmują) i podać go do wiadomości pracownikom. Plan taki ustala się na podstawie wniosków o urlop pracowników, składanych u pracodawcy. Jeśli takiego planu nie ma, pracodawca ustala urlopy indywidualnie z pracownikami, mając na uwadze ich wnioski urlopowe.

Kodeks pracy przyjmuje zasadę, iż urlop powinien być udzielony w całości, jednak przepisy prawa przewidują podzielenie urlopu na części, z czego 1 część urlopu powinna trwać nie krócej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.


Szczególne tryby udzielania urlopu-urlop na żądanie.

Przepisy prawa pracy przewidują dodatkową możliwość urlopu dla pracownika, która nie jest wliczana w wymiar przysługującego urlopu. Jest to urlop na żądanie-jego wymiar to 4 dni. Nie jest to dodatkowy urlop dla pracownika, a niewykorzystany nie przechodzi na kolejne lata. Żądanie takiego urlopu musi być zgłoszone najpóźniej w dniu skorzystania z tegoż urlopu, a powody uzasadniające żądanie urlopu.

Inne zasady udzielania urlopu mamy również w przypadku rozwiązania stosunku pracy (umowa na czas okreslony, zakończona za wypowiedzeniem) oraz powrotu pracownika do pracy po trwającym co najmniej miesiąc bezpłatnym urlopie wychowawczym (również powrotu z służby wojskowej,więzienia itp.). W takich przypadkach urlop może być wykorzystany przez pracownika w wymiarze proporcjonalnym do końca umowy, gdy umowa kończy się przed końcem roku lub w wymiarze proporcjonalnym do końca roku, jeśli koniec umowy kończy się wraz z końcem roku kalendarzowego.

Przykład

Pani Jolanta była zatrudniona w firmie X na podstawie umowy na czas określony z 2 tyg. Okresem wypowiedzenia. W lipcu i sierpniu wykorzystała 23 dni urlopu. We wrześniu pracodawca rozwiązał z nią umowę, a termin wypowiedzenia przypadł na koniec września. Pracodawca nie musiał udzielać urlopu w okresie wypowiedzenia, gdyż pani Jolanta wykorzystała ¾ urlopu. W październiku pani Jolanta podjęła pracę w nowej firmie ale tam nabyła prawo do 3 dni urlopu anie do ¼.

Pan Tomasz pracuje w firmie Y na podstawie umowy na czas określony od 1 stycznia do 30 września i ze względu na staz pracy ma prawo do 20 dni urlopu. Pracodawca udzieli mu 15 dni urlopu, gdyż ze względu na termin rozwiązania umowy, pan Tomasz pracuje w firmie Y przez ¾ roku.

Odwołanie z urlopu-przerwa-przesunięcie urlopu.

W przypadku uzasadnionej nieobecności pracownika w czasie gdy wypada urlop (choroba, powołania na ćwiczenia wojskowe, urlop macierzyński) pracodawca zobowiązany jest przesunąć urlop na późniejszy termin, by pracownik mógł wykorzystać przysługujący mu urlop.

Pracodawca może także odwołać pracownika z urlopu ale tylko w sytuacji, gdy obecność w pracy pracownika jest niezbędna. Wtedy koszty powrotu pracownika z urlopu pokrywa pracodawca oraz koszty związane z niezrealizowanym urlopem (zarezerwowany hotel, opłacona wycieczka itp.).

Urlop bezpłatny.

Ten rodzaj urlopu udzielany jest pracownikowi na pisemny jego wniosek za zgodą pracodawcy. Okres urlopu bezpłatnego nie wlicza się w okres pracy, a więc czas ten nie jest uwzględniany jako okres składkowy ani okres bezskładkowy przy ustalaniu prawa do renty lub emerytury.

Innym rodzajem urlopu bezpłatnego jest urlop bezpłatny w celu podjęcia pracy u innego pracodawcy. Ten urlop wliczany jest już do stażu pracy oraz podlega oskładkowaniom.